Youtube Instagram Phản hồi E-office Lịch công tác
E-office Lịch công tác
       
  08/05/2019 17:14        

Một số vấn đề khó khăn trong quá trình thực tập của sinh viên ngành Công tác xã hội Trường Đại học Khánh Hòa

Mở đầu

Quá trình đào tạo người học ở các trường cao đẳng, đại học là một quá trình tổ chức có kế hoạch, theo một mục đích nhất định, trong một thời gian liên tục và có hệ thống. Thực hành thực tập là một giai đoạn quan trọng nhằm kiểm tra sự chuẩn bị về mặt lí luận và thực tiễn của người học đối với việc độc lập công tác của họ, hình thành những kỹ năng quan trọng trong việc sáng tạo, giải quyết những công việc của cá nhân đối với nghề nghiệp tương lai. Đề tài KH&CN cấp cơ sở “Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác tổ chức thực tập cho sinh viên Trường Đại học Khánh Hòado Trường Đại học Khánh Hòa thực hiện với mục đích đánh giá thực trạng công tác tổ chức thực tập của sinh viên Trường Đại học Khánh Hòa; xây dựng quy trình tổ chức thực tập và đề xuất một số nhóm giải pháp tổ chức thực tập. Trong khuôn khổ của bài viết này, nhóm tác giả phân tích một khía cạnh của đề tài, đó là một số vấn đề khó khăn trong quá trình thực tập của sinh viên ngành Công tác xã hội.

I. Tóm tắt

Một số vấn đề khó khăn trong quá trình thực tập của sinh viên ngành Công tác xã hội (CTXH) nằm chuyên đề “Nghiên cứu trình độ năng lực của sinh viên ngành công tác xã hội trường Đại học Khánh Hòa giai đoạn 2015 - 2017”.Qua đó, tác giả nghiên cứu vềthực trạng một số vấn đề khó khăn của sinh viên CTXH như: Tiếp cận, làm quen với đối tượng yếu thế;  Áp dụng kỹ năng, kiến thức trên lớp vào thực tế; lập kế hoạch giúp đỡ đối tượng và việc thực hiện kế hoạch giúp đỡ đối tượng yếu thế. Qua đó để đánh giá được phần nào những tồn tại trong quá trình đào tạo ngành CTXH nói chung và việc tổ chức thực tập cho sinh viên ngành CTXH nói riêng tại trường Đại học Khánh Hòa.

II. Phương pháp nghiên cứu

1. Phương pháp điều tra viết

 Mục đích: Điều tra thực tế để đánh giá thực trạng những khó khăn mà sinh viên ngành CTXH gặp phải trong quá trình thực tập

- Cách tiến hành:

+ Bước 1: Xây dựng thiết kế phiếu điều tra dành sinh viên ngành CTXH

+ Bước 2: Chọn mẫu điều tra

- Sinh viên: Số lượng: 50 SV = 50 phiếu

+ Bước 3: Tiến hành điều tra

Tiến hành điều tra thực tiễn bằng cách phát gửi trực tiếp hay gián tiếp đến sinh viên (50 phiếu).

+ Bước 4: Tổng hợp, xử lý kết quả, phân tích kết quả điều tra.

2. Phương pháp nghiên cứu lý luận

- Mục đích: Tìm kiếm, thu thập và phân tích các thông tin liên quan đến cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu

- Cách tiến hành: Sử dụng các phương pháp phân tích, so sánh, tổng hợp, phân loại và hệ thống hóa các kết quả nghiên cứu, tài liệu trong và ngoài nước liên quan đến ngành CTXH, nghiên cứu các văn bản, cập nhật thông tin trên mạng internet về chủ trương, chính sách, quan điểm của Đảng và Nhà nước, các văn bản quy định của Bộ giáo dục và Đào tạo về thực tập để xây dựng cơ sở lý luận cho vấn đề nghiên cứu.

3. Phương pháp thống kê toán học

- Mục đích: Xử lý số liệu điều tra, phân tích kết quả nghiên cứu nhằm đánh giá định lượng, đảm bảo độ tin cậy của kết quả thu được.

- Cách sử dụng: Sử dụng phần mềm SPSS 16.0 để mã hóa, nhập liệu, phân tích thống kê (phân tích độ tin cậy của thang đo, độ tin cậy của kết quả khảo sát dựa vào chỉ số Cronbach’s Alpha; xác định tần số và tỉ lệ phần trăm của các yếu tố; xác định giá trị trung bình các bảng số; phân tích nhân tố ảnh hưởng...)

III. Kết quả và thảo luận

1. Ngành Công tác xã  hội tại Trường Đại học Khánh Hòa

CTXH là một ngành học được mở từ năm 2009 (tại Trường CĐSP Nha Trang trước kia và nay là Trường Đại học Khánh Hòa), được đào tạo qua các khóa học K35, K37, K38, K39, K40 với số lượng sinh viên khoảng 500 em đã tốt nghiệp ra trường và công tác ở các vị trí, các cơ quan khác nhau trên khắp các tỉnh của đất nước.

Trong quá trình đào tạo, trường tiến hành tổ chức thực tập theo hình thức không tập trung. Sinh viên chủ động tự liên hệ với cơ sở thực tập với sự hướng dẫn của Khoa và Phòng Quản lí đào tạo- Khảo thí. Các em được cung cấp thư giới thiệu, hồ sơ thực tập, hướng dẫn thực tập. Thời gian thực tập là 8 tuần (từ đầu tháng 2 cho đến đầu tháng 4)

Sinh viên thực tập có nhiệm vụ xây dựng kế hoạch thực tập cá nhân, thực hiện nội dung thực tập, ghi nhật ký thực tập, báo cáo tình hình thực tập cho khoa Quản lí Văn hóa - Giáo dục 3 lần/đợt vào cuối tuần 2, 5, 8. Và viết báo cáo thực tập tốt nghiệp.

2. Các khái niệm liên quan

2.1. Thực tập

Thực tập là quá trình SV học tập những kinh nghiệm thực tế tại các công ty, doanh nghiệp, các cơ quan, đoàn thể liên quan đến ngành nghề mà bản thân đang được đào tạo.

2.2. Thực tập Công tác xã hội

Thực tập CTXH là quá trình sinh viên vận dụng những kiến thức, kỹ năng, đạo đức nghề nghiệp vào việc giải quyết các vấn đề của các cá nhân, nhóm, cộng đồng yếu thế tại các cơ sở thực tập.

2.3. Nghề Công tác xã hội

CTXH à một nghề, một hoạt động chuyên nghiệp nhằm trợ giúp các cá nhân, gia đình và cộng đồng nâng cao năng lực, đáp ứng nhu cầu và tăng cường chức năng xã hội, đồng thời thúc đẩy môi trường xã hội về chính sách, nguồn lực và dịch vụ nhằm giúp cá nhân, gia đình và cộng đồng giải quyết và phòng ngừa các vấn đề xã hội góp phần đảm bảo an sinh xã hội.

3. Thực trạng mức độ hứng thú của sinh viên ngành CTXH đối với các hình thức thực tập ở trường giai đoạn 2015 2017

Theo kết quả khảo sát, số ý kiến cho rằng hoạt động tổ chức thực tập cho sinh viên ngành công tác xã hội là rất cần thiết là 18%, đối với ý kiền cần thiết là 28%, bình thường là 14%, ít cần thiết là 16% và không cần thiết là 24%.

     Từ kết quả trên ta nhận thấy rằng một bộ phận không nhỏ sinh viên chiếm 24% chưa nhận thức đúng đắn về sự cần thiết của hoạt động tổ chức thực tập cho sinh viên ngành công tác xã hội.

Để đánh giá xem việc thiết kế quy trình tổ chức thực tập cho sinh viên ngành CTXH đã thực sự phù hợp và hiệu quả hay chưa, chúng tôi tiến hành khảo sát đánh giá về nhận thức của sinh viên về quy trình tổ chức thực tập của nhà trường,  kết quả thu được như sau:

Với 50 sinh viên tham gia trả lời đã đánh giá về quy trình tổ chức thực tập hiện nay tại trường Đai học Khánh Hòa, trong đó có 22% ý kiến đánh giá là Rất tốt, 28% ý kiến đánh giá là Tốt, 24% ý kiến đánh giá là bình thường và 26% ý kiến đánh giá là chưa tốt.

Theo kết quả trên, có đến 26% ý kiến cho rằng quy trình tổ chức thực tập hiện nay tại trường đại học Khánh Hòa là chưa tốt. Đó cũng là một trong những nguyên nhân ảnh hưởng đến mức độ hứng thú của sinh viên ngành công tác xã hội đối với các hình thức thực tập.

4. Một số vấn đề khó khăn trong quá trình thực tập của sinh viên ngành CTXH

Sinh viên ngành CTXH chịu sự chi phối bởi nhiều yếu tố khách quan và chủ quan đến mức độ hứng thú với các loại hình thực tập tại Trường Đại học Khánh Hòa. Trong đó, các yếu tố khách quan thuộc về: hệ thống đào tạo, yếu tố cộng đồng, tổ chức, môi trường học tập, địa bàn, vị trí của cộng đồng…Các yếu tố chủ quan xuất phát từ bản thân sinh viên như tự ý thức; thái độ, nhu cầu, động cơ, hứng thú, ý chí khắc phục khó khăn, vốn tri thức cũng như sức khỏe thể trạng và tinh thần của cá nhân sinh viên. Yếu tố chủ quan là yếu tố cốt lõi, ảnh hưởng trực tiếp tới mức độ hứng thú với các loại hình thực tập.Yếu tố khách quan là điều kiện cơ sở nền tảng để mức độ hứng thú của sinh viên đạt mức độ cao hơn.

Theo kết quả khảo sát thu được, những vấn đề khó khăn mà sinh viên gặp phải trong quá trình thực tập như sau:

- Việc Tiếp cận, làm quen với đối tượng yếu thế: tỷ lệ sinh viên cảm thấy Khó khăn và Rất khó khăn chiếm 36%, tỷ lệ Bình thường là 28% và tỷ lệ Ít khó khăn chiếm 12% và Không khó khăn chiếm tỷ lệ 24%.

- Việc Áp dụng kỹ năng, kiến thức trên lớp vào thực tế: tỷ lệ 46% sinh viên đánh giá rằng Khó khăn và Rất khó khăn khi vận dụng kiến thức đã học vào thực tế, 6% sinh viên nhận định là Bình thường, trong khi đó có 22% sinh viên nhận định là Ít khó khăn, còn lại 26% sinh viên nhận định là Không khó khăn.

- Việc Lập kế hoạch giúp đỡ đối tượng: tỷ lệ 36% sinh viên đánh giá rằng Khó khăn và Rất khó khăn khi lập kế hoạch giúp đỡ đối tượng, 22% sinh viên nhận định là Bình thường, trong khi đó có 26% sinh viên nhận định là Ít khó khăn, còn lại 16% sinh viên nhận định là Không khó khăn.

- Việc Thực hiện kế hoạch giúp đỡ đối tượng: tỷ lệ 36% sinh viên đánh giá rằng Khó khăn và Rất khó khăn khi lập kế hoạch giúp đỡ đối tượng, 18% sinh viên nhận định là Bình thường, trong khi đó có 30% sinh viên nhận định là Ít khó khăn, còn lại 18% sinh viên nhận định là Không khó khăn.

Từ các nhận định của sinh viên về những khó khăn trong quá trình thực tập tại các cơ sở thực tập cho thấy vấn đề khó khăn nhất là việc Áp dụng kỹ năng, kiến thức trên lớp vào thực tế với 46% ý kiến đánh giá từ Khó khăn đến Rất khó khăn. Đây cũng là một trong những nguyên nhân tác động không nhỏ đến mức độ hứng thú của sinh viên ngành Công tác xã hội. Các vấn đề như Tiếp cận, làm quen với đối tượng yếu thế, Lập kế hoạch giúp đỡ đối tượng và Thực hiện kế hoạch giúp đỡ đối tượng có tỷ lệ không nhỏ nhận định từ Khó khăn đến Rất khó khăn: đều chiếm 36%.

Như vậy, từ cách đánh giá khách quan của sinh viên ngành CTXH đối với quá trình thực tập tại các cơ sở thực tập trong thời gian vừa qua đã cho chúng ta thấy khái quát những tồn tại trong công tác đào tạo sinh viên ngành CTXH tại Trường Đại học Khánh Hòa. Một tỷ lệ không nhỏ sinh viên gặp khó khăn trong việc vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn của quá trình thực tập, cũng như chưa hứng thú với các hình thức thực tập hiện nay của Trường. Để nâng cao chất lượng nhân lực ngành nghề này, nhất thiết cần có những đổi mới, cải tiến về chương trình, kế hoạch đào tạo, đặc biệt có những giải pháp hữu hiệu đối với công tác tổ chức thực tập cho sinh viên ngành Công tác xã hội.

5.  Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác tổ chức thực tập cho sinh viên ngành Công tác xã hội.

Để năng cao hiệu quả công tác tổ chức thực tập cho sinh viên ngành CTXH cần có giải pháp điều chỉnh quy trình tổ chức thực tâp, cụ thể như sau:

Thứ nhất: Hội thảo định hướng và cung cấp thông tin ban đầu

Hội thảo định hướng và cung cấp thông tin được diễn ra rất sớm, thường cách khoảng thời gian thực tập từ 2-4 tháng. Mục đích của việc này nhằm giúp sinh viên có thêm nhiều thời gian để trang bị kiến thức, kỹ năng và tìm hiểu các thông tin liên quan đến việc thực tập.

Thứ hai: Kế hoạch và bài tập cá nhân

Ngay sau khi hội thảo định hướng và cung cấp thông tin ban đầu được diễn ra, sinh viên được yêu cầu hoàn thành bản kế hoạch cá nhân và một số bài tập nhằm kiểm tra những kiến thức cơ bản và đánh giá mức độ sẵn sàng của sinh viên cho quá trình thực tập.

Thứ ba: Chọn lựa cơ sở thực tập và phỏng vấn

Nhà trường, thông qua email, sẽ gửi danh sách các đơn vị có mong muốn nhận sinh viên thực tập tới tất cả các sinh viên. Danh sách này mô tả ngắn gọn về: chức năng, nhiệm vụ, vị trí … đồng thời cũng đưa ra những nội dung công việc cụ thể  đối với sinh viên khi tham gia thực tập tại đơn vị.

Thứ tư: thực tập tại cơ sở

Thời gian: 12 tuần

Địa điểm: đúng cơ sở thực tập mà sinh viên đã được đồng ý

Nhiệm vụ của  Sinh viên thực tập:

Tiếp nhận nhiệm vụ

Thực hiện nội dung thực tập.

Ghi nhật ký thực tập.

Báo cáo tình hình thực tập cho khoa 5 lần/đợt vào cuối tuần 2, 4, 6, 8, 10

Viết báo cáo thực tập tốt nghiệp.

Cán bộ hướng dẫn thực tập (CBHD):

     Hàng tuần, CBHD đánh giá, góp ý cho sinh viên về các mặt: ý thức tổ chức kỷ luật, mức độ hoàn thành công việc được giao, ghi điểm đánh giá vào phiếu đánh giá và lưu hồ sơ.

  Thứ năm: Tổ chức đánh giá kết quả thực tập

Cán bộ hướng dẫn (CBHD) đánh giá thực tập sinh viên vào phiếu đánh giá phần Phụ lục (có mẫu hướng dẫn đánh giá kèm theo)

IV. Kết luận

Qua thực trạng ở trên có thể nhận định rằng: để sinh viên hứng thú hơn về các loại hình thực tập hiện nay thì nhà trường cần phải cải tiến phương thức từ việc xây dựng kế hoạch chương trình đào tạo, kế hoạch thực tập thực tế gắn liền với thực tiễn đặc trưng của ngành Công tác xã  hội, trong đó bản thân giảng viên và cả sinh viên đều phải chú trọng để trau dồi năng lực thực hành nghề nghiệp cho sinh viên ngành CTXH. Có như vậy mới đáp ứng được chuẩn đầu ra trong đào tạo nhân viên CTXH, nguồn nhân lực cơ bản tham gia vào giải quyết các vấn đề của cộng đồng và xã hội. Đó cũng là một trong các tiêu chí trong đào tạo sinh viên ngành CTXH.

Tài liệu tham khảo:

1. Bùi Thị Xuân Mai (2010), Giáo trình Nhập môn công tác xã hội, NXB Lao động – Xã hội.

2. Lê Văn Phú,(2004) Công tác xã hội ( Social work),Nhà xuất bản Đại học quốc gia Hà Nội.

5. Nguyễn Đức Trí (2010). Giáo dục nghề nghiệp, một số vấn đề lý luận và thực tiễn. NXB khoa học và kỹ thuật.

2. Các văn bản pháp luật hiện hành về giáo dục và đào tạo, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Nxb Thống kê, Hà Nội, năm 20

                                                                                                     Lê Thị Phương

                                                                            
 
Tổng quan