“THÁO GỠ NHỮNG “ĐIỂM NGHẼN”, “NÚT THẮT” TRONG CÔNG TÁC BẢO VỆ NỀN TẢNG TƯ TƯỞNG CỦA ĐẢNG, ĐẤU TRANH PHẢN BÁC CÁC QUAN ĐIỂM SAI TRÁI, THÙ ĐỊCH HIỆN NAY”

Tác phẩm: Báo

Trong bối cảnh không gian mạng trở thành “mặt trận” mới, các quan điểm sai trái, thù địch không chỉ lan nhanh mà còn tinh vi, đánh vào tâm lý, lợi dụng vấn đề dân chủ, nhân quyền, chống phá niềm tin. Tháo gỡ các “điểm nghẽn” về nhận thức, nhân lực, phương thức và cơ chế phối hợp là chìa khóa để tạo thế chủ động, dùng thông tin chính thống “phủ xanh” không gian mạng, góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng.

---------------

I. Đặt vấn đề:

Vì sao phải tháo gỡ “điểm nghẽn” ngay từ cơ sở

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch là nhiệm vụ sống còn, thường xuyên, lâu dài của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân. Nghị quyết số 35-NQ/TW của Bộ Chính trị (22/10/2018) xác định rõ yêu cầu tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới; gần đây, Kết luận số 89-KL/TW (25/7/2024) tiếp tục nhấn mạnh việc đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức, gắn công tác tư tưởng với kết quả thực hiện nhiệm vụ chính trị.

Nếu trước đây thông tin sai trái thường “đi” theo đường truyền thống, thì hiện nay chúng lan truyền theo thuật toán, theo cảm xúc, theo “buồng dội âm” của mạng xã hội. Tin giả và luận điệu xuyên tạc có thể được đóng gói như một “mẩu chuyện đời thường”, một đoạn video cắt ghép, một bình luận dẫn dắt; tốc độ lan nhanh khiến phản ứng chậm một nhịp là để mất “thế trận”. Vì vậy, tháo gỡ những “điểm nghẽn”, “nút thắt” chính là mở đường cho cách làm mới: chủ động tấn công, dẫn dắt, lấy tích cực đẩy lùi tiêu cực, dùng thông tin chính thống “phủ xanh” không gian mạng.

II. Nhận diện 4 “điểm nghẽn” điển hình trong thực tiễn

Thực tiễn triển khai ở nhiều địa phương cho thấy, công tác đấu tranh phản bác đang có tiến bộ, nhưng vẫn tồn tại những “điểm nghẽn” mang tính hệ thống. Có thể khái quát thành 4 nhóm sau:

(1) Điểm nghẽn về nhận thức và tư duy hành động. Ở một bộ phận cán bộ, đoàn viên, việc bảo vệ nền tảng tư tưởng đôi khi bị hiểu giản đơn là “phản bác cho có”, hoặc chỉ là nhiệm vụ của lực lượng chuyên trách. Khi nhận thức chưa đồng đều, dễ xuất hiện tâm lý né tránh tranh luận, sợ va chạm, hoặc ngược lại là tranh cãi cảm tính, “đấu khẩu” trên mạng, vô tình rơi vào bẫy khiêu khích.

(2) Điểm nghẽn về phương thức – nội dung – ngôn ngữ truyền thông. Nhiều sản phẩm tuyên truyền còn nặng “thông báo”, thiếu kể chuyện, thiếu minh họa, thiếu dữ liệu trực quan; chưa tối ưu cho nền tảng số (ngắn – dễ hiểu – dễ chia sẻ). Trong khi đó, luận điệu sai trái thường tận dụng cảm xúc, câu chữ giật gân, đánh vào nghi ngờ, khiến thông tin đúng nhưng khô cứng bị “thua” trên dòng thời gian.

(3) Điểm nghẽn về nhân lực và kỹ năng số. Lực lượng làm công tác tuyên truyền ở cơ sở thường mỏng, kiêm nhiệm; kỹ năng phân tích thông tin, kiểm chứng nguồn, dựng nội dung đa phương tiện chưa đồng đều. Bên cạnh đó, yêu cầu chấp hành các quy định khi sử dụng mạng xã hội (như Quy định số 85-QĐ/TW ngày 07/10/2022 của Ban Bí thư về thiết lập và sử dụng trang thông tin điện tử cá nhân) đòi hỏi mỗi cán bộ, đảng viên, đoàn viên phải có “đề kháng” và kỹ năng ứng xử phù hợp.

(4) Điểm nghẽn về cơ chế phối hợp và quy trình phản ứng. Khi phát hiện thông tin sai trái, cơ sở thường thiếu quy trình thống nhất: ai xác minh, ai phát ngôn, ai đăng tải, dùng kênh nào, phối hợp ra sao… Nếu không có “đường dây” liên thông giữa cấp ủy, chính quyền, đoàn thể, báo chí địa phương và lực lượng chuyên trách, việc phản bác dễ rời rạc, mỗi nơi một kiểu, khó tạo “sức mạnh tổng hợp”.

III. Tháo gỡ “nút thắt” bằng 6 nhóm giải pháp – từ nhận thức đến công nghệ

Để tháo gỡ hiệu quả, cần tiếp cận theo logic “mở nút” từ gốc, đồng thời thiết kế các bước hành động cụ thể, đo được. Dưới đây là 6 nhóm giải pháp trọng tâm:

1) Thống nhất nhận thức: xác lập nguyên tắc “lấy xây để chống”. Phản bác không phải là “đối đáp” bằng mọi giá, mà là làm rõ đúng – sai trên cơ sở lập luận vững, bằng chứng xác thực, thái độ chuẩn mực. Quan trọng hơn, phải tạo dòng thông tin tích cực đủ mạnh: nêu gương người tốt việc tốt; lan tỏa thành tựu đổi mới; giải thích chính sách theo cách dễ hiểu; trả lời kịp thời các vấn đề dân sinh. Khi “xây” vững, “chống” sẽ hiệu quả và bền.

2) Chuẩn hóa quy trình phản bác: nhanh – đúng – trúng – gọn. Mỗi cơ sở nên thống nhất một quy trình tối thiểu 5 bước: phát hiện – xác minh – thiết kế thông điệp – phối hợp lan tỏa – đánh giá rút kinh nghiệm. Quy trình này giúp tránh hai thái cực: phản ứng chậm hoặc phản ứng vội, thiếu kiểm chứng. Đồng thời, cần quy định rõ người chịu trách nhiệm và kênh đăng tải phù hợp (fanpage Đoàn, cổng thông tin xã, nhóm Zalo tuyên truyền viên…).

3) Nâng cấp “hạ tầng nội dung”: từ bài viết sang “gói truyền thông” đa định dạng. Mỗi chủ đề nóng nên có một “gói” gồm: (i) bài phân tích 800–1.200 chữ; (ii) infographic 1 trang; (iii) 3–5 ảnh quote; (iv) clip ngắn 30–60 giây; (v) bộ hỏi–đáp (Q&A) 10 câu. Cách làm này giúp thông tin đúng đi được trên nhiều nền tảng, nhiều nhóm đối tượng.

4) Bồi dưỡng kỹ năng số và kỷ luật phát ngôn. Cần tổ chức các lớp tập huấn ngắn (2–3 giờ) theo dạng “cầm tay chỉ việc” cho cán bộ Đoàn, đoàn viên nòng cốt: kỹ năng kiểm chứng thông tin, nhận diện cắt ghép, đọc hiểu dữ liệu, viết ngắn, thiết kế ảnh, dựng video, bảo mật tài khoản. Đi kèm là quán triệt Quy định số 85-QĐ/TW và các quy định liên quan để mỗi đoàn viên vừa tích cực lan tỏa, vừa ứng xử đúng mực, an toàn.

5) Thiết lập cơ chế phối hợp liên hoàn: “một việc – một đầu mối – một thông điệp”. Khi phát sinh vấn đề nhạy cảm, cần cơ chế xin ý kiến nhanh của cấp ủy/ban tuyên giáo; tránh tình trạng mỗi trang đăng một kiểu, dẫn đến “nhiễu” thông tin. Ở cấp xã, có thể phân công một đầu mối tổng hợp tình hình dư luận, một đầu mối viết nội dung, một đầu mối quản trị kênh và tương tác bình luận, bảo đảm thống nhất, kịp thời.

IV. Gợi ý mô hình triển khai tại cơ sở: Đoàn xã là “tuyến đầu” của thế trận thông tin

Từ thực tiễn công tác Đoàn, có thể triển khai mô hình “3 lớp – 1 kho – 1 nhịp” phù hợp cấp xã:

- 3 lớp tham gia: (Lớp 1) Mỗi đoàn viên là một “điểm phát” thông tin tích cực; (Lớp 2) Tổ cộng tác viên dư luận xã hội/đội tuyên truyền viên số (nòng cốt 7–15 người) chịu trách nhiệm sản xuất nội dung và phản ứng nhanh; (Lớp 3) Liên thông với ban tuyên giáo, công an, văn phòng xã để xin ý kiến và xử lý các tình huống nhạy cảm.

- 1 kho dùng chung: xây dựng “Kho dữ liệu tuyên truyền” (drive/Zalo/website) gồm văn bản chính thống, bộ Q&A theo chủ đề, hình ảnh, infographic mẫu, danh sách nguồn tin cậy, danh sách từ khóa cần theo dõi. Kho này giúp tiết kiệm thời gian, hạn chế sai sót, tăng tính thống nhất.

- 1 nhịp điều phối: duy trì “nhịp” truyền thông đều đặn (ví dụ: mỗi tuần 01 infographic + 01 bài viết + 01 clip ngắn). Cùng với đó, trong Tháng Thanh niên và các dịp chính trị quan trọng, tổ chức các chiến dịch “phủ xanh”: chủ đề rõ, hashtag thống nhất, đăng đồng loạt theo khung giờ.

Song song, cần bồi dưỡng văn hóa ứng xử trên mạng cho thanh thiếu niên, gắn với Cuộc vận động “Ứng xử văn minh trên không gian mạng” giai đoạn 2023–2030 do Trung ương Đoàn phát động. Lấy 4 quy tắc “Tuân thủ – Lành mạnh – An toàn – Trách nhiệm” làm chuẩn mực, hướng dẫn đoàn viên: biết nói “không” với tin giả; không chia sẻ nội dung độc hại; tranh luận có văn hóa; bảo vệ dữ liệu cá nhân.

V. Kiến nghị để “mở đường” dài hạn

Một là, cần hoàn thiện các bộ công cụ (toolkit) thống nhất cho cơ sở: mẫu thông điệp, mẫu infographic, quy trình xử lý tình huống, bộ từ khóa theo dõi, danh mục nguồn chính thống theo ngành/lĩnh vực.

Hai là, tăng cường phối hợp với báo chí và nền tảng số: ưu tiên đưa thông tin chính thống tới nhóm đối tượng trẻ bằng ngôn ngữ gần gũi; đồng thời, xử lý kịp thời các tài khoản giả mạo, nội dung vi phạm pháp luật.

Ba là, đầu tư cho “con người”: có cơ chế phát hiện, bồi dưỡng đoàn viên có năng khiếu truyền thông, công nghệ; đưa tiêu chí chuyển đổi số và truyền thông số vào đánh giá thi đua; khen thưởng kịp thời những tập thể, cá nhân làm tốt.

Bốn là, gắn đấu tranh phản bác với giải quyết vấn đề thực tiễn ở cơ sở. Mỗi thông tin tích cực, mỗi bài phản bác chỉ thật sự thuyết phục khi người dân “thấy” bằng kết quả: thủ tục hành chính thuận lợi hơn, an sinh được chăm lo, kỷ cương được giữ vững, môi trường sống tốt lên. Đó là “luận cứ sống” mạnh mẽ nhất để củng cố niềm tin.

KẾT LUẬN

Tháo gỡ những “điểm nghẽn”, “nút thắt” trong công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không phải là khẩu hiệu, mà là một chương trình hành động cụ thể: thống nhất nhận thức, chuẩn hóa quy trình, nâng cấp nội dung, bồi dưỡng nhân lực, siết kỷ luật – tăng phối hợp, ứng dụng công nghệ và đo lường hiệu quả. Khi cơ sở chủ động “phủ xanh” thông tin chính thống, mỗi cán bộ, đoàn viên sẽ trở thành một “cột mốc” giữ vững trận địa tư tưởng trong kỷ nguyên số.