Tóm tắt: Thanh niên là chủ nhân tương lai của đất nước. Thanh niên Việt Nam hiện nay lập thân, lập nghiệp khi đất nước đang có thời cơ lớn để phát triển nhưng cũng không ít thách thức, nguy cơ. Vì vậy, việc học tập tấm gương khát vọng Hồ Chí Minh có ý nghĩa quan trọng trong hành trình lập nghiệp của thanh niên, giúp thế hệ trẻ biết nuôi dưỡng ước mơ, phát triển bản thân đúng hướng, đồng thời góp sức xây dựng đất nước giàu mạnh. 

Từ khóa: Khát vọng lập nghiệp; thanh niên; tư tưởng Hồ Chí Minh.

Abstract: Young people are the future masters of the country. Vietnamese youth are establishing themselves and building their careers at a time when the nation has great development opportunities, but also faces numerous challenges and risks. Therefore, learning from Ho Chi Minh's aspirational example holds significant importance in young people's career-building journey, helping the younger generation nurture their dreams, develop themselves in the right direction, and contribute to building a prosperous and strong nation.

Keywords: Career-building aspirations; youth; Ho Chi Minh's ideology.

Trên nền tảng tư tưởng của Đảng là chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, thế hệ thanh niên Việt Nam đã được trang bị cho mình những tri thức khoa học, lý tưởng sống đúng đắn để mỗi người tìm được bản thân trong hành trình lập nghiệp. Chính khát vọng giải phóng dân tộc và phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã truyền cảm hứng mạnh mẽ cho thế hệ trẻ trong hành trình lập nghiệp. Hành trình ra đi tìm đường cứu nước, giải phóng dân tộc của Người cũng là hành trình Người thực hiện ước mơ của mình - một ước mơ vĩ đại mang tầm vóc dân tộc và nhân loại.

Bác Hồ tại Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn Thanh niên cứu quốc năm 1956 tại Thủ đô Hà Nội

1. Tấm gương khát vọng Hồ Chí Minh

1.1. Khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, đó là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành”⁽¹⁾. Khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc đã giúp Người mạnh mẽ dấn thân, vững vàng vượt qua mọi sóng gió, luôn tin tưởng vào thắng lợi của dân tộc.

Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn dành sự quan tâm lớn cho thế hệ trẻ. Trong thư gửi các học sinh nhân ngày khai trường đầu tiên của nước Việt Nam độc lập (ngày 05/9/1945), Người khẳng định vai trò quan trọng của thế hệ trẻ với tương lai của dân tộc: “Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em”⁽²⁾. Trong Di chúc, Người bày tỏ điều mong muốn cuối cùng, cũng là khát vọng tột bậc: Toàn Đảng, toàn dân ta đoàn kết phấn đấu, xây dựng một nước Việt Nam hoà bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh, và góp phần xứng đáng vào sự nghiệp cách mạng thế giới.

Ý chí, khát vọng độc lập cho Tổ quốc, hạnh phúc cho nhân dân, hùng cường cho dân tộc và tấm gương mẫu mực suốt đời phụng sự đất nước, phục vụ nhân dân của Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn là động lực, tư tưởng soi đường cho toàn Đảng, toàn quân, toàn dân ta trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước, bảo vệ vững chắc nền độc lập dân tộc, vì một Việt Nam phồn vinh, hạnh phúc.

1.2. Tấm gương về tinh thần tự lực, tự cường

Chủ nghĩa yêu nước và tinh thần dân tộc là nền tảng của ý chí tự lực, tự cường Hồ Chí Minh. Trong sự nghiệp dựng nước và giữ nước vẻ vang của dân tộc Việt Nam, lòng yêu nước giữ vai trò quan trọng, có ý nghĩa quyết định tới thắng lợi cách mạng. Lòng yêu nước trở thành sức mạnh giúp Chủ tịch Hồ Chí Minh vững vàng vượt qua thử thách, kiên định với con đường đã chọn - độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội.

Thấm nhuần quan điểm của V.I.Lênin về mối quan hệ chặt chẽ giữa cách mạng vô sản ở chính quốc với cách mạng giải phóng dân tộc ở thuộc địa, Người nêu cao tinh thần tự lực cánh sinh của mỗi dân tộc thuộc địa trong cuộc đấu tranh chung chống chủ nghĩa đế quốc. Với ý nghĩa đó, cách mạng giải phóng thuộc địa hoàn toàn có thể thành công trước cách mạng vô sản ở chính quốc. Người xác định rõ, sự nghiệp cách mạng của dân tộc Việt Nam phải do chính nhân dân Việt Nam nỗ lực, không thể ỷ lại vào sự giúp đỡ, không thể ngồi chờ thắng lợi từ cách mạng vô sản ở chính quốc.

Trong Tuyên ngôn của Hội Liên hiệp thuộc địa do Nguyễn Ái Quốc dự thảo đã nêu rõ quan điểm của Người: “Anh em phải làm thế nào để được giải phóng? Vận dụng công thức của Các Mác, chúng tôi xin nói với anh em rằng, công cuộc giải phóng anh em chỉ có thể thực hiện được bằng sự nỗ lực của bản thân anh em”⁽³⁾. Theo đó, cách mạng thuộc địa không những không phụ thuộc vào cách mạng vô sản ở chính quốc theo quan hệ chính phụ mà còn có thể giành thắng lợi trước, củng cố cho chiến thắng chung của phong trào cách mạng vô sản trên thế giới.

Tinh thần tự lực, tự cường ở Chủ tịch Hồ Chí Minh còn thể hiện rõ nét trong Đại hội Quốc dân họp tại Tân Trào, Tuyên Quang. Người kêu gọi toàn thể đồng bào hãy đem sức ta mà tự giải phóng cho ta. Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 không đến từ phép màu hay sự may mắn nào, đó là kết quả của cuộc cách mạng xác định tự lực cánh sinh, dựa vào sức mình là chính, từ đó chủ động chuẩn bị toàn bộ các điều kiện, tiền đề cho cuộc cách mạng vĩ đại ấy.

2. Thanh niên học và làm theo tấm gương Chủ tịch Hồ Chí Minh trong hành trình lập nghiệp

Một là, có trách nhiệm đối với đất nước, gia đình và bản thân.

Về trách nhiệm với đất nước, muốn giữ gìn được thành quả cách mạng, mỗi thanh niên nói riêng, mỗi công dân Việt Nam nói chung cần xác định bất cứ suy nghĩ, lời nói, hành động nào cũng phải vì lợi ích của đất nước, của dân tộc, luôn đặt lợi ích quốc gia lên trên hết và trước hết. Ý thức trách nhiệm đó cần được thể hiện trong việc nỗ lực đem hết tài năng ra phụng sự cho Tổ quốc, cho sự phát triển của nước nhà. Mỗi người đều làm tốt công việc, vị trí của mình trên nền tảng lợi ích của tập thể, kiên quyết đấu tranh, phê phán cái xấu, cái chưa đẹp trong xã hội.

Về trách nhiệm với gia đình, thanh niên cần có trách nhiệm giữ gìn và phát huy truyền thống tốt đẹp của gia đình Việt Nam; kính trọng, hiếu thảo đối với ông bà, cha mẹ; tích cực phòng, chống bạo lực gia đình, xóa bỏ phong tục, tập quán lạc hậu... Thực tế hiện nay, mạng xã hội, internet phát triển mạnh mẽ và trở thành nhu cầu không thể thiếu của thanh niên.

Với bản thân, thanh niên cần nhận thức rõ trách nhiệm trong việc rèn luyện đạo đức, lối sống, ý thức chấp hành luật pháp, phòng, chống các tệ nạn xã hội; đồng thời không ngừng học tập nâng cao trình độ, chăm sóc sức khỏe bản thân; bảo vệ, giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc; tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại… Việc sống có trách nhiệm với chính mình giúp thanh niên trân trọng những năm tháng tuổi trẻ, biến khoảng thời gian tươi đẹp của thanh xuân thành những năm tháng không ngại va vấp, không ngại dấn thân để có nhiều trải nghiệm sống và hiểu được chính mình. Việc nhận thức đúng về trách nhiệm sống cũng giúp người trẻ có động lực vượt lên những hoàn cảnh khó khăn, không nản lòng khi thất bại, không tự mãn khi thành công.

Hai là, kiên định mục tiêu, rèn luyện bản lĩnh vững vàng, chiến thắng chủ nghĩa cá nhân.

V.I. Lênin từng nói: “Không ai có thể tiêu diệt được chúng ta ngoài những sai lầm của bản thân chúng ta”⁽⁴⁾. Khi con người ta rơi vào chủ nghĩa cá nhân sẽ đánh mất chính mình, rời xa những giá trị đạo đức tốt đẹp của dân tộc. Suy cho cùng, trong bản tính con người, ít nhiều ai cũng có tính tham, nhưng nếu lòng tham không gắn liền với khuôn khổ hoặc giới hạn đạo đức sẽ khiến con người mù quáng, bằng mọi giá để đạt được mục tiêu của mình. 

Để chiến thắng được lòng tham không giới hạn cần có bản lĩnh, có định hướng đúng đắn. Đối với thanh niên, khi hướng họ trở về với truyền thống văn hóa của dân tộc, với việc học tập tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, tâm hồn họ sẽ được nuôi dưỡng trong những phẩm chất đạo đức tốt đẹp. Khi thế hệ trẻ hiểu đúng giá trị của đồng tiền, đồng tiền là phương tiện để giúp mỗi người có cuộc sống tốt hơn chứ không phải là mục đích của cuộc sống mà bất chấp mọi đạo lý để đạt được. Hiểu được điều đó thế hệ trẻ sẽ sống chậm lại để có những chiêm nghiệm cho hành trình mình đang đi, từ đó sống sâu sắc hơn, có trách nhiệm hơn.

Ba là, sống có lý tưởng.

Con người chúng ta sống không có mục đích thì không thể cảm nhận được hạnh phúc, ngược lại nếu có mục đích nhưng là mục đích xấu thì sớm hay muộn cũng phải trả giá cho sai lầm của mình. Hành động của một người bị chi phối bởi suy nghĩ của người đó, thói quen cũng từ hành động mà hình thành, góp phần tạo nên tính cách. Số mệnh của một người tốt hay xấu phụ thuộc vào yếu tố đầu tiên và cốt lõi là nhận thức của người đó, chính là ý thức về lẽ sống.

Để làm cho cuộc sống có ý nghĩa, đòi hỏi mỗi người phải suy nghĩ và làm rõ những gì chúng ta coi trọng và hiểu được lý do vì sao những điều đó lại quan trọng với mình. Với thanh niên, lập nghiệp thành công là một giấc mơ lớn, nhưng giấc mơ ấy phải được bắt đầu từ nền tảng là một cuộc sống có ý nghĩa. Thế hệ trẻ lập nghiệp như dong một con thuyền ra biển lớn, nơi đó là đại dương mênh mông để thỏa chí tang bồng, nhưng đó cũng là nơi người trẻ phải đương đầu với mọi con sóng dữ. Trong những biến động dữ dội của hành trình ấy, khi phải đối diện với mọi cám dỗ và thách thức của cuộc đời, đặc biệt là thách thức phải vượt qua định kiến hay lòng tham của bản thân, người trẻ cần có chỗ dựa vững chắc để không gục ngã, đó chính là lẽ sống. Suy cho cùng tổng thời gian của mỗi người là như nhau, còn lại do cách chúng ta sử dụng như thế nào cho cuộc sống có ý nghĩa. Không ai biết quỹ thời gian của mình là bao nhiêu, vì vậy ta càng không thể để thời gian trôi đi trong hoài phí: “Cái quý nhất của con người là sự sống. Đời người chỉ sống có một lần. Phải sống sao cho khỏi xót xa, ân hận vì những năm tháng đã sống hoài, sống phí, cho khỏi hổ thẹn vì dĩ vãng ti tiện và hèn đớn của mình, để đến khi nhắm mắt xuôi tay có thể nói rằng: tất cả đời ta, tất cả sức ta, ta đã hiến dâng cho sự nghiệp cao đẹp nhất trên đời, sự nghiệp đấu tranh giải phóng loài người…”⁽⁵⁾. Quá trình chúng ta nỗ lực vượt qua chông gai để kiên trì với lý tưởng sống cao đẹp giống như quá trình tôi luyện phôi thép thành một cây thép hoàn chỉnh, chỉ cần kiên tâm, bền chí, nhất định có thể vững vàng vượt qua mọi thử thách, khó khăn.

Cuộc đấu tranh chống lại nghèo đói bệnh tật, đẩy lùi những cái xấu, cái lạc hậu trong xã hội, để xây dựng, phát triển đất nước giàu mạnh có vai trò rất quan trọng của các thế hệ thanh niên Việt Nam. Các thế hệ thanh niên nếu nhận thức được sợi dây gắn kết giữa mình và đất nước, họ sẽ xác định được con đường đi đúng đắn và thấy được rằng mình lập nghiệp không chỉ để làm giàu cho bản thân mà còn phải góp phần vào giải quyết những vấn đề xã hội, thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội. Hành trình lập nghiệp của mỗi người trẻ không thể đi ngược lại với lợi ích của cộng đồng xã hội. Trên con đường phát triển kinh tế của mỗi thanh niên luôn phải có cái gốc bền vững là văn hóa. Văn hóa không nằm ngoài kinh tế, các giá trị văn hóa chuẩn mực luôn ẩn chứa trong kinh tế, chi phối các hành động cụ thể của mỗi người. Vì vậy, việc học tập và làm theo tấm gương khát vọng của Chủ tịch Hồ Chí Minh có ý nghĩa quan trọng trong việc bồi đắp niềm tin và ý chí khát vọng vươn lên của thế hệ trẻ, đồng thời khơi dậy ở thanh niên khát khao được sống một cuộc đời trọn vẹn, được khát khao cống hiến và làm chủ nước nhà một cách xứng đáng nhất./.

-------------------------------

Ghi chú:

(1) Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 4, Nxb CTQG-ST, H.1995, tr.161-162.

(2)  Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 10, Nxb CTQG-ST, H.2011, tr.175.

(3) Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 2, Nxb CTQG-ST, H.2011,  tr.112.

(4)  V.I.Lênin, Toàn tập, tập 41, Nxb Tiến bộ, Mátxcơva, 1978, tr.303.

(5) Nikolai Alekseyevich Ostrovsky, Thép đã tôi thế đấy, Nxb Văn học, H.2018, tr.340. 

ThS Vũ Thị Thảo - Trường Đại học Dược Hà Nội

Link nguồn: https://tcnnld.vn/news/detail/68459/Tu-tuong-Ho-Chi-Minh-voi-khat-vong-lap-nghiep-cua-thanh-nien.html